İki uçlu bozukluk (bipolar bozukluk, eski adıyla manik-depresif hastalık) iki ayrı hastalık dönemiyle ve bu dönemlerin iç içe geçmesiyle karakterize bir ruhsal hastalıktır. En belirgin özelliği, ruh halindeki hızlı değişikliklerdir. Bu hastalık dönemlerinden bir tanesinde taşkınlık (mani) hali baskınken, diğerinde çökkünlük (depresyon) ağır basmaktadır. Birbirlerinin tam tersi gibi görünen bu iki hastalık dönemi hafifleme ve alevlenmelerle seyreder. Hastalık atak dönemleri haricinde ise hasta tamamen normal duygu durumuna dönebilir. Bazı hastalarda ise günlük yaşamı etkileyen az miktarda bulgular izlenebilir.

Mani veya taşkınlık dönemi duygu durumun yükseldiği, hastanın aşırı coşkulu olduğu süreçtir. Bu dönemde hastada abartılı fikirler veya ayağı yere basmayan plan ve projeler, kendini olduğundan çok daha yüksekte ve önemli görme, düşüncelerin hastanın beyninde birbirleriyle yarışması, kendini aşırı enerjik hissetme, uyku ihtiyacında azalma, hatta uykunun gereksiz olduğunu düşünme, sonuçlarını hesap etmeden heyecanlı, tehlikeli veya eğlenceli aktivitelerde bulunmak (kazancının çok üstünde para harcamak, cinsel istekte artış, aşırı hızlı araba kullanmak) görülen belirtilerin en önemli örnekleridir.

Depresyon veya çökkünlük dönemi ise yukarıda belirtilen durumun tersidir. Depresyonda mutsuzluk, umutsuzluk, karamsarlık, isteksizlik, huzursuzluk, özgüvende azalma, değersizlik, suçluluk ve pişmanlık duyguları, eskiden mutluluk duyduğu faaliyetlerden artık zevk alamama, iştah veya uykuda değişiklikler, sebepsiz ağrılar, yaşamına son verme düşünceleri veya planları meydana gelebilir.

Belirtileri nedir?

Bipolar bozuklukta mani döneminde:

  • Aşırı mutluluk
  • Kendini çok önemli görme
  • Aşırı enerjik olma hali
  • Daha az uyku ihtiyacı
  • Cinsel dürtülerde artış
  • Konsantrasyon güçlüğü- fikirlerin havada uçuşması
  • Hızlı konuşma, sabırsızlık
  • Aşırı para harcama
  • Halüsinasyon görme
  • Saldırganlık eğiliminde artma
  • Öfke patlamaları

Bipolar bozuklukta depresyon döneminde:

  • Mutsuzluk
  • Yorgunluk
  • Kendini önemsiz görme
  • Umutsuzluk
  • Uykusuzluk, iştahsızlık
  • Günlük işlevselliğini yerine getirememe
  • Azalan cinsel istek
  • Suçluluk hissi
  • İntihar düşünceleri

 

İki uçlu bozukluğun seyrindeki en önemli faktörlerden birisi de mevsimsellik özelliği sergilemesidir. Mevsimsel özellik olarak hastalar ilkbahar – yaz aylarında taşkınlık, coşkunluk dönemi özellikleri gösterirken, sonbahar – kış aylarında ise depresyon dönemine girerler. Özellikle Nisan-Mayıs ayları hastaların alevlenmesi açısından en riskli aylar olarak saptanmıştır. Hastaların yaklaşık dörtte biri bu mevsimsel özellik gösterirler.